Pilot Çalışma

ESPA İş İklimi Endeksi, dört farklı sektörde faaliyet gösteren şirket yöneticilerinin, son bir ayda gerçekleşen iş durumlarına ve önümüzdeki altı aya yönelik beklentilerine ilişkin değerlendirmelerinin ortalaması alınarak oluşturulmaktadır (hesaplama yöntemine dair detaylar bu raporun üçüncü sayfasındaki hesaplama yönteminde görülebilir).

Endeksin başlangıç noktası Kasım 2025 anketinden elde edilen sonuçlardır. Bu sonuçlar 100’e endekslenmiştir. Endeksteki aylık bazda değişim, aşağıdaki grafik ve tabloda görülebilir.

ESPA İş İklimi Endeksi (Kasım 2025 – Haziran 2026)

KISA DEĞERLENDİRME (Kasım 2025 – Şubat 2026)

Ankete verilen yanıtlar, ekonomik faaliyetlerde mart ayında görülen keskin düşüşün ardından nisanda başlayan toparlanma eğiliminin haziranda da devam ettiğini göstermektedir. Son bir aylık durum endeksi martta 85’e gerilemişken; nisanda 91, mayısta 95 ve haziranda yaklaşık 100 değerini almıştır. Buna karşın, önümüzdeki altı aya ilişkin beklentilerde bir önceki aya göre sert bir gerileme dikkat çekmektedir. Haziran ayında beklenti endeksindeki 14 puanlık düşüş, savaş dönemindeki gerilemeden bile daha derindir. Bu veriler doğrultusunda ESPA İş İklimi Endeksi, tekrar 99 seviyesine gerilemiştir.

SEKTÖREL SEYİR

Her sektör için denge değerindeki aylık değişim aşağıdaki grafik ve tabloda görülebilir.

HESAPLAMA YÖNTEMİ

Bu çalışma, Almanya’da ekonomi alanında faaliyet gösteren önemli bir düşünce kuruluşu olan ifo-Institute tarafından hazırlanan İş İklimi Endeksi (Business Climate Index) model alınarak oluşturulmaktadır.

ESPA İş İklimi, hizmet, toptan ve perakende ticaret, imalat ve inşaat alanlarında faaliyet gösteren şirketlerin yöneticilerinin katılımı ile oluşturulmaktadır. Şirket yöneticilerinden mevcut iş durumlarını “iyi”, “tatminkâr” veya “kötü” olarak; gelecek altı aya ilişkin beklentilerini ise “iyiye gitmesini bekliyorum”, “aynı kalmasını bekliyorum” veya “kötüye gitmesini bekliyorum” şeklinde değerlendirmeleri istenmektedir.

Mevcut iş durumuna ilişkin denge değeri şu şekilde hesaplanmaktadır: Önce “iyi” ve “kötü” yanıtı veren şirketlerin cevapları çalışan sayılarına göre ağırlıklandırılmakta, sonra da bunlar birbirinden çıkarılmaktadır. İyi diyenlerin ağırlıklı toplamı daha yüksekse sonuç pozitif, kötü diyenlerin ağırlıklı toplamı daha yüksekse sonuç negatif çıkmaktadır. Beklentilere ilişkin denge değeri de benzer şekilde hesaplanmaktadır: Burada, “iyiye gitmesini bekliyorum” ve “kötüye gitmesini bekliyorum” yanıtlarının arasındaki farka bakılmaktadır. Her iki hesaplamada da nötr yanıtlar (“tatminkâr” ve “aynı kalmasını bekliyorum”) dikkate alınmamaktadır.

Mikro veriler temelinde denge yöntemi kullanılarak hesaplanan zaman serileri -100 ile +100 arasında değişmektedir. Denge değeri hesaplamasında 0 (sıfır) noktası, pozitif ve negatif görüşlerin tam olarak dengelendiği eşik değerini ifade eder. Denge değerinin 0’ın üzerinde olması, olumlu görüş bildiren şirketlerin ağırlıklı oranının olumsuz görüş bildirenlerden daha yüksek olduğunu göstermektedir. Değerin artması, pozitif eğilimin güçlendiğine işaret eder. Buna karşılık, 0’ın altındaki değerler kötümser görüş bildiren şirketlerin ağırlıklı oranının iyimserlere kıyasla daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu durum, sektörde olumsuz bir eğilime işaret etmektedir.

İş iklimi, mevcut iş durumu ve beklentilere ilişkin denge değerlerinin dönüştürülmüş ortalamasıdır. Bu değerler, endeksin hesaplanmasında Kasım (2025) ayına göre normalize edilmektedir.

KATILIMCI SAYISI

Haziran ayında toplam 180 işyeri sahibi ya da yöneticisine anket gönderilmiş, bunların 105’i anketi cevaplamıştır.

Sektörel bazda ankete katılım gösteren şirket sayısı aşağıdaki tabloda görülebilir:

Ankete katılan şirketlerin sayısı kadar büyüklükleri de dikkate alınmaktadır. Bu doğrultuda, endeksin hesaplanmasında çalışan sayıları esas alınarak ağırlıklandırma yapılmaktadır.

Ankete katılan şirketlerin sektörel bazda toplam çalışan sayıları ve bunların genel endeks içerisindeki yüzdelik payı aşağıdaki tabloda görülebilir.